
'Immigratie kost de belastingbetaler 1.000 euro per gezin'; 
NRC.NEXT
12 oktober 2012 vrijdag
Section: Op de hoogte
 Rolinde Hoorntje
De aanleiding
In het opinieartikel 'Doorbreek het taboe op immigratie', op de site van het Reformatorisch Dagblad verdedigt godsdienstwetenschapper Hans van de Breevaart de stelling dat het immigratiebeleid van Minister Leers, niet werkt. 'We hebben nu ruim drie-en-een-half miljoen allochtonen in huis', schrijft hij. 'Maar in plaats van netto bij te dragen aan het onderhouden van onze verzorgingsstaat, wijzen de feiten uit dat de immigratie van de laatste decennia de belastingbetaler jaarlijks gemiddeld meer dan 1.000 euro per gezin kost.' Is dat zo?
En, klopt het?
Het bedrag komt uit het zogeheten Nyfer-rapport, antwoordt Van de Breevaart desgevraagd. In opdracht van de PVV publiceerde het Nyenrode Forum for Economic Research (Nyfer) in mei 2010 het rapport Budgettaire effecten van immigratie van niet-westerse allochtonen. Daaruit bleek dat immigratie de Nederlandse samenleving 7,2 miljard euro op jaarbasis kost. De staatskas krijgt meer inkomsten als de immigranten werk hebben, omgekeerd drukken werklozen of zieken op de inkomsten. Nyfer heeft inkomsten (premies en belastingen) afgezet tegen lasten (uitkeringen en sociale voorzieningen) en maakte daarbij onderscheid naar leeftijd en herkomst. Niet-westerse allochtonen kosten de samenleving meer volgens het onderzoeksbureau, omdat ze vaker gebruik maken van sociale voorzieningen. Van de Breevaart deelde het bedrag van 7,2 miljard door 16 miljoen inwoners en vermenigvuldigde het met 2,3, de gemiddelde gezinssamenstelling in Nederland. Zo komt hij uit op een gemiddeld bedrag van 1.035 euro per gezin.
In de media was er veel kritiek op het rapport. De drie belangrijkste punten van kritiek van onder meer Ewald Engelen, hoogleraar financiële geografie aan de Universiteit van Amsterdam:
Bij het opstellen van het rapport hield Nyfer alleen rekening met niet-westerse immigranten. Alle westerse immigranten werden niet meegewogen. Niet-westerse allochtonen van de eerste en tweede generatie zijn goed voor 40 procent van het totaal aan immigranten. Ze zijn vaker werkloos, verdienen een lager salaris, hebben minder vaak een eigen huis en bezitten minder vermogen dan de gemiddelde Nederlander. Ze betalen daardoor minder belasting. Aan de andere kant ontvangen ze vaker een uitkering en huurtoeslag en gebruiken meer zorg. Bij Turkse en Marokkaanse migranten geeft de staat inderdaad meer uit dan zij wint, schrijft hoogleraar Engelen, in NRC Handelsblad in een reactie op het rapport. Maar, schrijft hij ook, ,,Andere vormen van migratie kunnen wel rendabel zijn." Het totale bedrag aan kosten voor immigratie per gezin zou daardoor lager uitvallen.
Tweede bezwaar: Nyfer houdt alleen rekening met kosten en baten die traceerbaar zijn tot migranten. Oftewel: inkomens- en vermogensbelasting, sociale zekerheidsregelingen, onderwijs en kinderbijslag. Lokale belastingen, btw en vennootschapsbelasting zijn niet traceerbaar tot migranten. Maar, gezien de oververtegenwoordiging van Turken bij ondernemers, zou het wel eens kunnen dat de BTW-inkomsten van de staat voor deze groep eigenlijk hoger uitvallen, zegt hoogleraar Engelen.
Ten derde is er ook geen rekening gehouden met het drukkend effect op de arbeidskosten aan de onderkant van de arbeidsmarkt door de aanwezigheid van niet-westerse migranten. Relatief veel van hen doen lager opgeleid werk, waardoor het arbeidsaanbod aan die kant van de markt groter is. Dat zorgt voor lagere lonen van bijvoorbeeld vuilnismannen (zowel autochtoon en allochtoon), maar ook voor meer inkomsten en een betere concurrentiepositie voor de ondernemers die hen inhuren. En er is ook geen rekening gehouden met het effect van immigratie op bijvoorbeeld de arbeidsmarkt en woningmarkt. Een immigrant die een woning koopt, draagt ook bij aan de staatskas via onroerende zaak belasting en overdrachtsbelasting.
Het Centraal Planbureau (CPB) geeft geen precieze berekeningen van immigratiekosten. Ook het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) doet dat niet. Het laatste rapport van het CPB over de effecten van immigratie komt uit 2003. Een woordvoerder zegt dat het CPB niet in staat is een kostenplaatje te maken voor 'immigratie' in het algemeen, omdat de kosten en baten nou eenmaal verschillen per individu. Dat is ook terug te lezen in het rapport van 2003. ,,De invloed van een immigrant op de overheidsfinanciën hangt sterk af van zijn of haar leeftijd bij binnenkomst in Nederland en sociaal-economische karakteristieken (prestatie op de arbeidsmarkt)."
Uit cijfers van het CBS blijkt wel dat niet-westerse allochtonen acht keer vaker een bijstandsuitkering ontvangen dan autochtonen. Maar daarmee is geen berekening te maken van de kosten van immigratie, omdat niet alle baten die de allochtonen de staatskas opleveren - en daar dus bij zouden moeten worden opgeteld - worden geregistreerd naar afkomst.
Conclusie
De uitspraak van Hans van de Breevaart ging over immigratie in het algemeen. Hij baseerde zich op een rapport waar alleen niet-westerse allochtonen in meegenomen zijn. Wanneer ook westerse immigranten meegenomen zouden zijn zou het bedrag per gezin naar alle waarschijnlijkheid veel lager uitvallen. Daarnaast is er flinke kritiek van economen op het rapport. De bewering dat immigratie de Nederlandse belastingbetaler meer dan 1.000 euro per jaar kost, beoordelen wij daarom als grotendeels onwaar.
 
 factcheck
Foto Evelyne Jacq
